Đãng trí là tình trạng ngày càng phổ biến không chỉ ở người cao tuổi mà còn xuất hiện nhiều ở người trẻ tuổi. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và hướng khắc phục sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe não bộ.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!
Đãng trí có thể hiểu đơn giản là tình trạng suy giảm trí nhớ tạm thời hoặc kéo dài, khiến người mắc thường xuyên quên những việc quen thuộc trong cuộc sống. Biểu hiện có thể nhẹ như quên vị trí để chìa khóa, quên lịch hẹn, cho đến mức độ nặng hơn như khó nhớ tên người thân, lúng túng khi thực hiện các công việc hằng ngày. Đây không hẳn là một bệnh lý độc lập mà thường là dấu hiệu cảnh báo những rối loạn chức năng não bộ hoặc hệ thần kinh.
Theo chia sẻ giảng viên Cao đẳng Y sĩ đa khoa Sài Gòn, có nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng suy giảm trí nhớ, trong đó phổ biến gồm:
Lão hóa và suy giảm tế bào não
Theo thời gian, số lượng tế bào thần kinh giảm dần là quy luật tự nhiên. Khi tuổi càng cao, khả năng ghi nhớ và phản xạ thông tin cũng chậm lại. Tuy nhiên, quá trình này có thể diễn ra chậm hơn nếu mỗi người duy trì lối sống lành mạnh, vận động thường xuyên và ăn uống khoa học.
Alzheimer và các bệnh thoái hóa thần kinh
Đãng trí kéo dài có thể là dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer – một dạng sa sút trí tuệ tiến triển. Người bệnh không chỉ giảm trí nhớ mà còn gặp khó khăn trong ngôn ngữ, tư duy logic và sinh hoạt hằng ngày.
Tai biến mạch máu não
Khi nguồn máu lên não bị gián đoạn do tắc nghẽn hoặc vỡ mạch, tế bào thần kinh sẽ thiếu oxy và dưỡng chất, từ đó gây rối loạn trí nhớ. Nhiều trường hợp sau đột quỵ xuất hiện tình trạng hay quên rõ rệt.
Chấn thương vùng đầu
Những cú va đập mạnh có thể làm tổn thương mô não và gây mất trí nhớ ngắn hạn. Nếu tổn thương nặng, người bệnh có thể ảnh hưởng cả trí nhớ dài hạn và khả năng nhận thức.
Thiếu ngủ kéo dài
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố ký ức. Ngủ ít hơn 7 tiếng mỗi đêm hoặc ngủ chập chờn khiến não bộ không được “làm mới”, dẫn đến mệt mỏi và suy giảm khả năng tập trung.
Căng thẳng và áp lực tâm lý
Stress kéo dài làm tăng hormone cortisol, ảnh hưởng tiêu cực đến vùng não chịu trách nhiệm ghi nhớ. Người thường xuyên lo âu dễ rơi vào trạng thái “sương mù não”, suy nghĩ chậm và nhanh quên.
Thiếu vitamin B12 và Omega-3
Vitamin B12 giúp bảo vệ bao myelin của dây thần kinh, còn Omega-3 hỗ trợ cấu trúc màng tế bào não. Khi thiếu hai dưỡng chất này, quá trình truyền tín hiệu thần kinh bị gián đoạn, dẫn đến giảm trí nhớ.
Lạm dụng rượu bia và chất kích thích
Ethanol trong rượu và nicotine trong thuốc lá đều làm tổn thương tế bào thần kinh, giảm lưu lượng máu lên não và tăng nguy cơ sa sút trí tuệ sớm.
Theo giảng viên Cao đẳng Dược Tp Hồ Chí Minh cho biết, đãng trí hoàn toàn có thể cải thiện nếu phát hiện sớm và thay đổi thói quen sinh hoạt phù hợp. Một số biện pháp hữu ích gồm:
Khám sức khỏe định kỳ: Kiểm tra tổng quát, đặc biệt là tim mạch và thần kinh, giúp phát hiện sớm các nguyên nhân tiềm ẩn như thiếu máu não hoặc rối loạn chuyển hóa.
Rèn luyện trí não: Học ngoại ngữ, chơi nhạc cụ, đọc sách hoặc tham gia các trò chơi trí tuệ giúp kích thích nơ-ron thần kinh hoạt động linh hoạt hơn.
Ngủ đủ giấc: Duy trì 7–8 tiếng ngủ mỗi đêm giúp não bộ tái tạo năng lượng và củng cố trí nhớ hiệu quả.
Vận động thể chất: Tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày giúp tăng lưu lượng máu lên não, cải thiện sự tập trung và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Yoga và thiền cũng hỗ trợ giảm stress đáng kể.
Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung cá béo, các loại hạt, rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa và thực phẩm chứa vitamin B12 sẽ giúp bảo vệ tế bào thần kinh. Một số người còn sử dụng các chiết xuất thiên nhiên như việt quất hoặc bạch quả để hỗ trợ tuần hoàn não.
Những kiến thức về dược lý, dinh dưỡng thần kinh và chăm sóc sức khỏe trí nhớ hiện cũng được giảng dạy tại các cơ sở đào tạo y dược như Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về vấn đề này.
Đãng trí không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Việc trang bị kiến thức về chăm sóc sức khỏe não bộ, dinh dưỡng thần kinh và sử dụng thuốc đúng cách sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc bảo vệ trí nhớ và duy trì tinh thần minh mẫn lâu dài.