Rối loạn tiền đình là tình trạng thường gặp ở người trưởng thành và người cao tuổi. Bên cạnh điều trị bằng Tây y, Y học cổ truyền từ lâu đã được đánh giá cao nhờ khả năng phòng ngừa và hỗ trợ điều trị hiệu quả, phù hợp với thể trạng người Việt.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!
Theo quan điểm Y học cổ truyền, rối loạn tiền đình thường liên quan đến các yếu tố như khí huyết hư suy, can dương vượng, đàm thấp nội trở hoặc huyết ứ làm cản trở sự nuôi dưỡng não bộ. Việc sử dụng các vị thuốc thảo dược có tác dụng hoạt huyết, dưỡng não, bình can tức phong giúp cải thiện triệu chứng một cách bền vững. Dưới đây là 5 vị thuốc tiêu biểu thường được ứng dụng trong phòng và hỗ trợ điều trị rối loạn tiền đình.
Lá đinh lăng – dưỡng não, thông huyết mạch
TS Lê Xuân Hùng – bác sĩ, giảng viên khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Lương Thế Vinh lá đinh lăng được ví như “nhân sâm của người nghèo” nhờ công dụng bổ khí huyết, dưỡng não và tăng cường tuần hoàn. Vị thuốc này có tính mát, giúp cải thiện lưu thông máu lên não, từ đó làm giảm các biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, ù tai và suy giảm trí nhớ – những triệu chứng điển hình của rối loạn tiền đình.
Nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy đinh lăng chứa saponin, flavonoid và vitamin nhóm B có tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ cải thiện tuần hoàn não. Nhờ đó, lá đinh lăng thường được sử dụng cho người làm việc trí óc căng thẳng, người cao tuổi hoặc người có dấu hiệu thiểu năng tuần hoàn não.
Cách dùng phổ biến là sắc lá đinh lăng tươi hoặc khô uống hằng ngày với liều lượng vừa phải, dùng theo đợt để tránh kích thích thần kinh khi sử dụng kéo dài.
Ngải cứu – hoạt huyết, giảm chóng mặt
Ngải cứu là vị thuốc quen thuộc trong đời sống, vừa dùng làm thực phẩm vừa là dược liệu quý. Trong Y học cổ truyền, ngải cứu có tác dụng ôn kinh, tán hàn, hoạt huyết, đặc biệt phù hợp với người rối loạn tiền đình thể hàn, khí huyết lưu thông kém.
Các hoạt chất trong ngải cứu như cineol, flavonoid và tinh dầu có tác dụng giãn mạch, giảm đau đầu và điều hòa thần kinh. Không chỉ dùng sắc uống, ngải cứu còn được ứng dụng bằng cách chườm nóng vùng cổ gáy giúp thư giãn cơ, giảm co cứng – yếu tố thường góp phần gây rối loạn tiền đình.
Câu đằng – bình can, ổn định thần kinh
Câu đằng là vị thuốc thường được sử dụng để bình can tức phong, làm dịu hệ thần kinh. Trong rối loạn tiền đình, đặc biệt là thể can dương vượng hoặc kèm tăng huyết áp, câu đằng giúp giảm tình trạng choáng váng, hồi hộp và mất ngủ.
Y học hiện đại đã xác định các alkaloid trong câu đằng có tác dụng giãn mạch, chống co thắt mạch máu và bảo vệ tế bào thần kinh. Nhờ đó, vị thuốc này giúp ổn định huyết áp, cải thiện tuần hoàn não và giảm tần suất các cơn chóng mặt.
Thiên ma – cải thiện chức năng tiền đình
Thiên ma là vị thuốc nổi bật trong Y học cổ truyền với công dụng làm dịu hệ thần kinh trung ương, hỗ trợ điều trị chóng mặt, mất thăng bằng và rối loạn vận động. Thiên ma thường được chỉ định cho người cao tuổi, người sau tai biến hoặc người bị rối loạn tiền đình mạn tính.
Theo giảng viên Cao đẳng Dược Sài Gòn cho biết, hoạt chất gastrodin trong thiên ma đã được chứng minh có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh, tăng lưu lượng máu não và giảm lo âu. Nhờ đó, vị thuốc này không chỉ cải thiện triệu chứng tiền đình mà còn hỗ trợ giấc ngủ, giúp người bệnh hồi phục tốt hơn.
Xuyên khung – hành khí hoạt huyết, giảm đau đầu
Xuyên khung là vị thuốc kinh điển chuyên trị đau đầu, chóng mặt do khí trệ huyết ứ. Trong rối loạn tiền đình, xuyên khung giúp cải thiện tình trạng đau đầu theo nhịp mạch, buồn nôn và cảm giác nặng đầu.
Các hoạt chất như ligustilide và ferulic acid trong xuyên khung có tác dụng giãn mạch, kháng viêm và điều hòa thần kinh thực vật. Nhờ vậy, xuyên khung thường được sử dụng để hỗ trợ ổn định tuần hoàn não và giảm cơn đau đầu căng thẳng.
Mặc dù các vị thuốc trên có nguồn gốc tự nhiên và tương đối an toàn, người bệnh không nên tự ý sử dụng kéo dài hoặc phối hợp tùy tiện. Việc dùng thuốc cần dựa trên thể trạng và thể bệnh cụ thể, tốt nhất nên tham khảo ý kiến thầy thuốc chuyên khoa Y học cổ truyền để đạt hiệu quả cao và tránh tác dụng không mong muốn.