Hen phế quản dị ứng là gì?
Hen phế quản dị ứng là một thể đặc biệt của hen suyễn, trong đó phản ứng viêm và co thắt đường thở xảy ra do hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các chất gây dị ứng. Khi dị nguyên xâm nhập qua đường hô hấp, cơ thể sẽ giải phóng hàng loạt chất trung gian như histamin và leukotrien, làm niêm mạc phế quản sưng viêm, tăng tiết đờm và gây hẹp lòng đường thở. Chính cơ chế này khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng đặc trưng như khó thở, khò khè và ho kéo dài.
Điểm đáng lưu ý là hen phế quản dị ứng thường đi kèm với các bệnh lý dị ứng khác như viêm mũi dị ứng hay viêm da cơ địa, khiến việc kiểm soát bệnh trở nên phức tạp hơn nếu không điều trị đồng bộ.
Nguyên nhân gây bệnh
Nguyên nhân trực tiếp gây hen suyễn dị ứng xuất phát từ phản ứng miễn dịch bất thường với dị nguyên. Trong môi trường sống hiện nay, các dị nguyên phổ biến có thể kể đến như phấn hoa theo mùa, mạt bụi nhà, lông chó mèo và bào tử nấm mốc trong không gian ẩm thấp. Không dừng lại ở đó, các yếu tố như ô nhiễm không khí, khói thuốc lá, mùi hóa chất nồng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp cũng có thể làm bùng phát cơn hen hoặc khiến triệu chứng trở nên trầm trọng hơn.
Chính vì sự đa dạng của các yếu tố kích thích, người bệnh cần được tư vấn kỹ lưỡng để nhận diện chính xác tác nhân gây dị ứng nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ kết hợp khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu. Các test đo chức năng hô hấp như đo phế dung hay lưu lượng đỉnh giúp đánh giá mức độ tắc nghẽn đường thở. Trong những trường hợp cần thiết, xét nghiệm kích thích phế quản hoặc test dị ứng sẽ được chỉ định để xác định chính xác dị nguyên gây bệnh.
Những kiến thức này là nền tảng quan trọng trong chương trình đào tạo của ngành Cao đẳng Y sĩ đa khoa tại Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, giúp người học có khả năng hỗ trợ bác sĩ trong công tác sàng lọc và theo dõi bệnh nhân hen suyễn tại cơ sở y tế.
Hen phế quản dị ứng có nguy hiểm không?
Về bản chất, hen phế quản dị ứng là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu tuân thủ điều trị. Tuy nhiên, trong trường hợp chủ quan hoặc điều trị không đúng cách, bệnh có thể tiến triển thành các cơn hen cấp nguy hiểm, thậm chí dẫn đến trạng thái hen ác tính đe dọa tính mạng. Trẻ em và người có cơ địa dị ứng nặng là nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Phương pháp điều trị và kiểm soát bệnh
Điều trị hen phế quản dị ứng tập trung vào kiểm soát viêm, giảm triệu chứng và phòng ngừa cơn hen tái phát. Các thuốc thường được sử dụng bao gồm corticosteroid dạng hít để kiểm soát viêm lâu dài và thuốc giãn phế quản giúp giảm nhanh triệu chứng khó thở. Với những trường hợp nặng, liệu pháp sinh học hoặc miễn dịch có thể được cân nhắc nhằm giảm phản ứng dị ứng của cơ thể.
Song song với điều trị bằng thuốc, việc thay đổi lối sống, giữ môi trường sống sạch sẽ và hạn chế tiếp xúc với dị nguyên đóng vai trò không kém phần quan trọng.
Dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, người bệnh vẫn có thể giảm nguy cơ bùng phát cơn hen bằng cách kiểm soát tốt các bệnh dị ứng kèm theo, duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh và tiêm phòng đầy đủ các bệnh hô hấp. Gia đình và người chăm sóc cũng cần theo dõi sát triệu chứng, chuẩn bị sẵn thuốc cấp cứu và tạo tâm lý thoải mái cho người bệnh.
*LƯU Ý: Bài viết mang tính tham khảo, phục vụ mục đích học tập của sinh viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và không có giá trị thay thế ý kiến tư vấn y khoa chuyên môn.